schaken voor kinderen

Leer schaken!

Maak kennis met de zes stukken, probeer ze uit op het schaakbord en speel spelletjes, op de computer of aan tafel. Klik op een stuk om te zien hoe het beweegt. Kun je alles al? Speel dan tegen de computer, of zet zelf een opstelling klaar op het schaakbord en speel van daar verder.

Wat is schaken? Een spel voor twee: wit tegen zwart. Iedereen heeft 16 stukken, en één daarvan is de koning. Wit begint, daarna zet je om de beurt één stuk. Kun jij de koning van de ander vangen, zodat hij nergens meer heen kan? Dan staat hij schaakmat en heb je gewonnen!
🤖 Tegen de computer
Dia 1 van de schaakles
1 / 24

Tip: gebruik de pijltjestoetsen of veeg op je gsm of tablet.

Downloaden

PowerPoint (.pptx) PDF om af te drukken

♞ Online schaken op Lichess

Lichess is een gratis schaaksite, zonder reclame. Je kunt er spelen tegen mensen van over de hele wereld, puzzels oplossen en nog meer leren. Wil je tegen mij spelen? Mijn naam op Lichess is Konfituur.

♞
KonfituurBlitz-rating: 1066
🔑 Om iemand uit te dagen, moet je eerst ingelogd zijn op Lichess. Nog geen account? Zie stap 1 hieronder.

1. Een account maken

  1. Ga naar lichess.org en klik rechtsboven op Registreren. (Aanmelden is om in te loggen als je al een account hebt.)
  2. Kies een schuilnaam als gebruikersnaam (lees het oranje vak). Je kunt die later niet meer veranderen.
  3. Kies een sterk wachtwoord dat je nergens anders gebruikt.
  4. Vul een e-mailadres in. Voor kinderen: gebruik dat van je mama of papa.
  5. Lees de regels en vink de drie vakjes aan: je speelt zonder hulp, je bent respectvol en je maakt maar één account. Klik dan op Registreren.
  6. Open de mail van Lichess en klik op de link om je account te bevestigen. Klaar!

2. Iemand uitdagen

  1. Log in op Lichess. Zoek dan de speler: klik rechtsboven op het vergrootglas en typ de naam, bijvoorbeeld Konfituur. Of klik hierboven op de oranje knop, dan sla je stap 2 over.
  2. Klik op het profiel op de knop met de twee gekruiste zwaarden: Uitdagen voor een partij.
  3. Kies hoeveel tijd elke speler krijgt (bijvoorbeeld 10 minuten) en welke kleur je wilt.
  4. Verstuur de uitdaging. Zodra de ander ze accepteert, begint de partij. Je moet daarvoor wel aangemeld zijn.

Speel je met een vriend die je kent? Klik dan op de startpagina rechts op Daag een vriend uit. Je krijgt een link die je naar je vriend kunt sturen. Daar staat ook Speel tegen de computer.

🛡️ Veilig en anoniem

  • Gebruik nooit je echte naam. Verzin een schuilnaam, zoals SnellePion42.
  • Zet in je gebruikersnaam geen voornaam, achternaam, geboortejaar, woonplaats of school.
  • Laat je profiel leeg: geen echte naam, geen land, geen foto, geen tekst over jezelf.
  • Vertel in de chat nooit wie je bent, waar je woont of op welke school je zit.
  • Speel liefst alleen tegen mensen die je kent, of tegen de computer.
  • Zegt iemand iets vervelends of raars? Stop en vertel het aan een volwassene.
  • Je wachtwoord deel je met niemand, behalve met je ouders.
Voor ouders: je moet 15 jaar zijn om zelf een account op Lichess te maken. Voor jongere kinderen maakt een ouder het account aan. Zet daarna kindermodus aan via lichess.org/account/kid. Daarmee kan je kind niet chatten met vreemden, en zijn forums, blogs en video's afgeschermd. Hou het wachtwoord zelf bij, dan kan je kind de kindermodus niet uitzetten.

🌍 De schaakwereld

Kampioenen om naar op te kijken, beroemde partijen om na te spelen, en clubs in Oost-Vlaanderen waar je samen kunt schaken.

♛ Judit Polgár

De sterkste schaakster ooit. Ze was 26 jaar lang de nummer één bij de vrouwen, en stond als enige vrouw ooit in de wereldtop 10. Ze speelde bijna altijd gewoon tegen de mannen.

♚ Magnus Carlsen

De Noor die vijf keer wereldkampioen werd en heel lang de nummer één van de wereld was. Leuk weetje: hij speelt soms ook gewoon op Lichess, onder de naam DrNykterstein.

🏆 De wereldranglijsten van de FIDE

De FIDE is de wereldschaakbond. Elke maand maakt ze de ranglijsten. Zijn mannen en vrouwen door elkaar? Ja én nee. De gewone lijst is voor iedereen samen: mannen en vrouwen spelen daar in dezelfde lijst. Omdat er veel meer mannen schaken, staan daar vooral mannen in. Daarnaast is er een aparte lijst met alleen de vrouwen, zodat ook de beste schaaksters goed zichtbaar zijn.

🎬 Legendarische partijen op YouTube

Op het kanaal van agadmator worden duizenden beroemde partijen zet voor zet uitgelegd, in het Engels. Klik op een naam om zijn partijen te bekijken:

En vergeet de Belgen niet!

  • Edgard Colle (Gent, 1897–1932): de beste Belgische speler van zijn tijd. Een opening is naar hem genoemd: het Colle-systeem. Partijen
  • George Koltanowski (Antwerpen, 1903–2000): speelde in 1937 blindelings, dus zonder naar het bord te kijken, tegen 34 tegenstanders tegelijk. Dat was toen een wereldrecord. Partijen
  • Albéric O'Kelly de Galway (Brussel, 1911–1980): de eerste Belgische grootmeester en wereldkampioen correspondentieschaak, schaken per brief. Partijen
  • Bernard De Bruycker (geboren in 1941): FIDE-meester en Belgisch jeugdkampioen in 1961. Hij schreef een boek over de beroemde wedstrijd Spassky–Fischer uit 1972. Partijen
  • Daniel Dardha (geboren in 2005): een van de sterkste Belgische spelers van vandaag. Op zijn 15de werd hij de jongste Belgische grootmeester ooit. Partijen

🧒 Hoe sterk kunnen kinderen zijn?

Heel sterk! Bij schaken maakt je leeftijd niet uit: kinderen kunnen volwassenen verslaan, en sommigen horen al heel jong bij de besten van de wereld.

  • Daniel Dardha (België) werd op zijn 15de grootmeester, de hoogste titel in het schaken. Geen enkele Belg was ooit jonger.
  • Magnus Carlsen (Noorwegen) was grootmeester op zijn 13de.
  • Abhimanyu Mishra (Verenigde Staten) is de jongste grootmeester ooit: hij was 12 jaar en 4 maanden.
  • Judit Polgár (Hongarije) werd grootmeester op haar 15de, jonger dan Bobby Fischer toen.
  • Bobby Fischer (Verenigde Staten) werd op zijn 14de kampioen van heel Amerika.
  • Gukesh Dommaraju (India) werd in 2024 op zijn 18de wereldkampioen, de jongste ooit.

Ook in België strijden kinderen elk jaar om de titel van jeugdkampioen, per leeftijd. Wie weet sta jij daar ooit!

🏠 Schaken in Oost-Vlaanderen

Er zijn 20 schaakclubs in Oost-Vlaanderen die aangesloten zijn bij de Vlaamse Schaakfederatie. Je hoeft er geen wedstrijden te spelen: iedereen die graag schaakt, is welkom.

Liever gewoon gezellig schaken, zonder wedstrijden? Vraag bij een club naar hun vrije speelavond: iedereen is er welkom voor een ontspannen partij. In Gent spreken de Cafeschakers Gent af om in een café te schaken. Bibliotheken en dienstencentra organiseren soms ook schaaknamiddagen. Kijk daarvoor in de UiT-agenda van je gemeente.

Schaakstukken: Colin M.L. Burnett (Cburnett), CC BY-SA 3.0